Cumhuriyetin İlk Yüzyılı

“Saltanat ve cumhuriyet rejimleri arasındaki temel farkın, ulus-devlet olmanın gerektirdiği yeni politik bağlılıklardan ve tabiiyetlerden kaynaklandığı söylenebilir. Cumhuriyet rejimi, bu yeni politik bağlılıklara ve tabiiyetlere neden olmaktan ziyade bunların sonucunda ortaya çıktı.” Kemal H. Karpat Cambridge, Oxford, Princeton, Brill gibi dünyanın en prestijli yayınevlerinden yayımladığı kitaplarıyla, bambaşka konulara hasredilmiş düzinelerce makalesiyle Türkiye’nin yetiştirdiği en önemli sosyal bilimcilerden biri, belki de birincisi Kemal Karpat (1923-2019). Karpat, Osmanlı tarihi, özellikle geç Osmanlı tarihi alanında da ciddi emek verdi ancak elli yılı aşan akademik faaliyetinin önemli bir kısmını da cumhuriyet dönemine vakfetti. Bu ciltteki en eski tarihli makale 1960, en geç tarihli makale 2005 basımıdır; başka bir ifadeyle önümüzdeki metinler bütün bir ömrün, bilimsel anlamda uzun ve verimli bir ömrün ürünleridir. Türkiye’de Kemal Karpat ağırlıklı olarak tarihçi kimliğiyle tanınmaktadır fakat bu tanımlamanın zaman zaman yetersiz kaldığı kanısındayız. Alt başlığın da yansıttığı gibi, bu derlemede Karpat cumhuriyetin ilk yüzyılına, siyaset bilimi, sosyoloji, uluslararası ilişkiler ve kültür pencerelerinden bakıyor. Aynı zamanda, cumhuriyetin 100. yaşı yaşasaydı Kemal Hoca’nın da 100. yaşı olacaktı. Dolayısıyla, bu sayfalarda hem cumhuriyetin 100. yılını kutluyoruz hem de sözü edilen sahada en fazla emek vermiş insanlardan olan Karpat’ın hatırasını onurlandırıyoruz.